{"id":414,"date":"2026-10-20T15:30:49","date_gmt":"2026-10-20T15:30:49","guid":{"rendered":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/?p=414"},"modified":"2026-10-21T09:47:53","modified_gmt":"2026-10-21T09:47:53","slug":"herfst-lente","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/herfst-lente\/","title":{"rendered":"Herfst-lente"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Ik dacht even een nieuw fenomeen te hebben ontdekt: krokussen tussen bergen gevallen kastanjes. Lente in de herfst. Maar het blijkt gewoon een soort krokus* te zijn die in de herfst bloeit. Klimaatverandering leidt nog niet meteen tot seizoensverandering, blijkbaar.<br><em>* Maria wijst me erop dat het saffraankrokussen zijn, daar kun je dus saffraan van oogsten. Dan kun je een reerug met kastanjes en paddenstoelen in saffraansaus maken.<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-1024x576.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-421\" srcset=\"https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-500x281.jpeg 500w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-768x432.jpeg 768w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-1536x864.jpeg 1536w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-18x10.jpeg 18w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-2048x1152.jpeg 2048w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/kastanje-krokus-1319x742.jpeg 1319w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Afijn, zo mijmerde ik tijdens een mooie wandeling in de buurt van Saint Jean Pied de Port met mijn lief. Ik kan je adviseren -mocht je plannen hebben- om in september\/begin oktober de camino te lopen. Weinig mede-wandelaars, wel aangenaam wandelweer. Het was een genot om de Vlaamse Arnout en zijn vrinden door de Pyrenee\u00ebn te zien wandelen in &#8216;<a href=\"https:\/\/www.vpro.nl\/dwars-door-de-pyreneeen\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/www.vpro.nl\/dwars-door-de-pyreneeen\">Dwars door de Pyrenee\u00ebn<\/a>&#8216;, het is een gebergte om verliefd op te worden: ruig en groot maar eigenlijk bescheiden en ook klein. Eerder een lieve landsgrens met een indrukwekkende geschiedenis, dan een wrede cultuurgrens.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bijna dagelijks ben ik in de tuin bezig en na ruim een jaar begin ik nu te begrijpen wat tuinieren eigenlijk is. Het zal iets oer-menselijks zijn om de natuur naar je hand te willen zetten, tegen beter weten in. Ziet een kind een waterstroompje en ze wil er een dam in leggen, ziet een surfer golven en hij wil ze bedwingen. Ziet een oude vrouw grond, dan wil ze erin wroeten, je kunt gewoon niet anders. Het is heel rustgevend, maar soms kan ik ook badend in het zweet wakker worden van de onverwoestbare natuurlijke cyclus der planten.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bij de cyclus van de walnoot, bijvoorbeeld. In mijn nachtmerries zie ik velden vol notelaars met rijpe noten oneindig op onze landerijen staan. Raap ik de noten op, dan heb ik acuut veel werk met de verwerking ervan, met een huidige oogst van pakweg 3.000 noten, is het ook meteen een veel te grote oogst voor een normaal mens. Iedere noot moet je \u00e9\u00e9n voor \u00e9\u00e9n openen. Ik snap nu waarom hier walnoten met schil in de winkels liggen, dat is voor de boer lekker gemakkelijk.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Laat die noten dan maar liggen, zou je zeggen. Maar niet alles wordt door de vogels en knaagdieren opgegeten. De rest ontkiemt en dan heb je volgend jaar nog meer werk: het rooien van het opschot. Want als ik dat niet doe, dan heb ik over 10 jaar nog meer notelaars en die hebben walnoten etc. etc. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De gulden middenweg die ik nu probeer is dat ik de noten in fasen opruim, zodat in ieder geval de dieren er lekker van kunnen smullen. De noten die makkelijk de groene schil loslaten hou ik voor mezelf en liefhebbers, een bescheiden oogst van een paar honderd noten voor het komende jaar. De rest gooi ik in het wilde deel van het voedselbos, waar inmiddels eikjes zijn geplant en ook kastanjes zijn rondgestrooid. Ik hoop zo een gemixt bosje te krijgen. Misschien dat ik me over 10 jaar voor de kop stoot, maar ja, ik moet ook voor successie zorgen, want de grote oude notelaars zien er ziek uit.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-1024x576.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-419\" srcset=\"https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-500x281.jpeg 500w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-768x432.jpeg 768w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-1536x864.jpeg 1536w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-2048x1152.jpeg 2048w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-18x10.jpeg 18w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/koeientong-1320x743.jpeg 1320w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">De koeientongen worden gepeld<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ik ben nog steeds aan het werk in het kookteam van het dorp. Ik voel me heel erg geadopteerd door de lieve dames. Het is alleen soms lastig om het cultuurverschil te overbruggen, zowel qua taal als organisatie. Hier is het een enorme informele toestand waar &#8216;comme d&#8217;habitude&#8217; de regel is. Ik begrijp niet hoe dingen zomaar lijken te gebeuren. En ik begrijp ook niet waarom het handig is om drie keer na elkaar de borden uit te tellen als je niet eens weet hoeveel mensen er precies komen. Het is een gezamenlijke inspanning zonder leider, er valt niemand buiten de boot en het is een fijn sociaal samenzijn. Maar het koken duurt daardoor wel erg lang, waardoor er vervolgens weer culinaire shortcuts worden genomen omdat het anders niet op tijd klaar is. Ik wil natuurlijk gewoon zo goed, creatief en effici\u00ebnt mogelijk koken. Och, zo Hollands gedacht! Ik ga eens kijken of ik in het nieuwe kookteam dat vanaf december gaat werken een iets andere draai kan vinden. Want ik vind het wel ontzettend fijn om Franse klassiekers te leren van echte Franse lieverds; van koeientong in madeirasaus tot de buche de no\u00ebl, het is allemaal smakelijk.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-1024x576.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-417\" srcset=\"https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-1024x576.jpeg 1024w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-500x281.jpeg 500w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-768x432.jpeg 768w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-1536x864.jpeg 1536w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-2048x1152.jpeg 2048w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-18x10.jpeg 18w, https:\/\/lejardinbasque.fr\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/inmaak-1320x743.jpeg 1320w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Inmiddels is mijn voorraadje ingemaakt voedsel aardig aan het groeien. Walnotenpesto, rabarbercurd, tomatensaus, wilde tomatenketchup, notenlikeur, appeljam, <em>you name it<\/em>, ons noodpakket heeft variatie! Ik merk wel dat ik soms over een zekere &#8216;oogstangst&#8217; heen moet stappen. Is die appel nog wel goed, moet ik meer snijbiet overlaten aan de ree, hoe bescherm ik mijn tomatenoogst tegen de kippen, ga ik niet dood aan mijn eigen gefermenteerde appelcider, is kleefkruid nou echt wel lekker en durf ik die koningsoesterzwammen in het bos te plukken zoals iedereen dat hier doet? Dat laatste durf ik nog niet maar de rest heb ik overleefd, dus de psychologische oogstdrempel zal zo jaar na jaar verlagen, denk ik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ik heb volgens mij nog niets over de Franse postbode verteld, dat bijzondere fenomeen. Ik vind het een schoolvoorbeeld van sociaal olie-menske. Iedere dag rond 12.30 uur komt La Poste langs in een kleine gele camion &#8211; als er post is natuurlijk -. Het is altijd \u00e9\u00e9n van de twee volgende mensen: de sjagrijnige man of de vrolijke vrouw. Mocht je zelf post hebben om te verzenden: leg de gefrankeerde brief dan gewoon in je eigen postbusje, de postbode heeft een sleutel van alle postbussen en neemt de brief dan mee naar het postkantoor om in de postzak te gooien. Ook pakketten legt hij in de postbus, als je niet thuis bent. Je kunt de postbode ook de opdracht geven om een &#8216;Veiller sur mes parents&#8217; uit te voeren, dus om je kwetsbare ouders te checken, die bv. verder weg wonen. Je betaalt een heel redelijk bedrag, en dan gaat de postbode minimaal 1x per week bij je ouder(s) op bezoek en rapporteert daarover. Hij doet dat in geval van extreme hitte overigens standaard bij alle geregistreerde kwetsbare mensen. Ik vind dit dus echt zo goed. Ik zou dan wel liever de vrolijke dame dan de sjagrijnige postbode op de koffie willen hebben, maar ik vrees dat ik dat niet mag kiezen!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ik dacht even een nieuw fenomeen te hebben ontdekt: krokussen tussen bergen gevallen kastanjes. Lente in de herfst. Maar het blijkt gewoon een soort krokus* te zijn die in de herfst bloeit. Klimaatverandering leidt nog niet meteen tot seizoensverandering, blijkbaar.* Maria wijst me erop dat het saffraankrokussen zijn, daar kun je dus saffraan van oogsten. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":418,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=414"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":429,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/414\/revisions\/429"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/lejardinbasque.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}